Kartka z kalendarza

Dzisiaj jest: Piątek
20 Kwietnia 2018
Imieniny obchodzą
Agnieszka, Amalia, Czesław, Czech,
Czechasz, Czechoń, Florencjusz,
Florenty, Nawoj, Sulpicjusz, Szymon,
Teodor

Do końca roku zostało 256 dni.
Zodiak: Baran
Współpraca z nami

Projekty GSPP
Gdańskie Okienka Przedszkolne 

Słoneczne Okienka Przedszkolne 
Współpraca















 

Rowerowy Gdańsk

"Obalanie mitów i stereotypów"

Email Drukuj PDF
Książkę „Obalanie mitów i stereotypów”
 Sławomira Suchodolskiego i Dariusza Ostapowicza
recenzuje Maciej Ostrowski


Mity historyczne  są nieodłączną częścią kultury każdego narodu. Towarzyszą nam na każdym kroku naszej historycznej edukacji- w szkole podstawowej przekazywane są
w formie heroicznych , na wpół bajkowych historyjek ( np. o obronie Częstochowy , czy bitwie pod Psim Polem ), w liceum prezentuje się je uczniom w bardziej „ naukowe” formie .
     
Większość  najbardziej nośnych  mitów ( najczęściej powielanych nawet przez zawodowych historyków ) to twory XIX wiecznej historiografii . Rozwijająca się świadomość narodowa potrzebowała historii jako nośnika idei, która uświadomi ludziom wspólne pochodzenie. Pewne postacie , czy zdarzenia historyczne zaczęły urastać wtedy do rangi symbolu. Symbole, by dobrze pełnić swe funkcje, muszą siłą rzeczy podlegać uogólnieniu, stereotypizacji, bo i naczej , nie byłyby wyraziste. Przeciętny odbiorca nie tworzyłby
w swojej świadomości konkretnego obrazu dziejów, z którym mógłby się silnie utożsamiać . Niektóre wydarzenia i postacie były już swoistą legendą w czasie, kiedy miały miejsce.  Jednym z takich epizodów w historii Polski jest panowanie Jana III Sobieskiego.
     
Autorzy książki poświęcili osobie króla pierwszy rozdział książki. Nie ma chyba na polskim rynku książki opisującej Sobieskiego w taki sposób. Większość twierdzeń historyków koncentruje się na podtrzymywaniu legendy króla . Monarcha jest traktowany jak swoista  „wizytówka kraju”, oraz polski  „towar eksportowy”. W książce duetu gdańskich historyków słynny zwycięzca spod Wiednia nie wygląda już tak dostojnie jak na obrazie Jerzego Sieminigowskiego- Eleutera. Słynny „lew Lechistanu” prezentuje się nam jako kochliwy magnat, łatwo ulegający wdziękom płci pięknej ( w szczególności Marii Kazimiery). Przy opisie erotycznych perypetii monarchy autorzy nie odmówili sobie przytoczenia  głosów szlacheckiej opinii publicznej, które miejscami brzmią rubasznie i obscenicznie, niczym satyryczne utwory angielskiego poety Johna Willmotha. Tworzył on w tej samej epoce historycznej, z której pochodzi wspomniana  sarmacka  „twórczość”.  „ Jeśli co kiedy
w Polsce było słuszniejszego, jako gdy stary strzepał marszałka młodszego, i rzekł : moja rzecz władać buławą i laską, a twoja  w fraucymerze kręcić się z kiełbaską”. Sobieskiemu nie szczędzi się też innych zarzutów. Ich lista jest na tyle długa , że wymienianie wszystkich staje się po pewnym czasie nużące, wystarczy wspomnieć te najcięższe : uczestniczenie 
w machinacjach stronnictwa pro francuskiego (dworskiego), mającego na celu zatwierdzenie na elekcji francuskiego kandydata będącego kreaturą Ludwika XIV. Sobieski za swe usługi dostawał od Wersalu pieniądze ( 20 milionów złotych lirów rocznie). Fakt ten jest nie do pogodzenia z obrazem władcy wysuwanym przez XIX wieczną historiografię pisaną „ ku pokrzepieniu serc”,  głoszącą że : „ czyny Sobieskiego były zawsze zgodne z racją stanu Rzeczpospolitej Obojga Narodów”. Być może były, lecz większa była ich zgodność
z sakiewką Jana III Sobieskiego. Narracja prowadzona jest w żywy sposób. Niekiedy odnosi się wrażenie, że jednym z nadrzędnych celów narratora jest  po prostu zapewnienie czytelnikom rozrywki. W przypadku wydawnictwa stricte naukowego mógłby to być bardzo poważny zarzut. Autorzy utrzymali jednak tekst w konwencji książki popularno-naukowej
i nie prezentują niczego nowego. Wszystkie wiadomości historyczne  prezentowane w tekście można by zmieścić w programie liceum ogólnokształcącego. Siła tej książki polega właśnie na zaprezentowaniu, ogólnodostępnej  wiedzy w sposób pobudzający do myślenia . Książka  „Obalanie mitów i stereotypów” jest, moim zdaniem,  nie tyle dziełem popularyzującym historię, co rodzajem przemyślanej publicystyki. Z takiego  sposobu prowadzenia narracji wynikają jednak pewne wady tekstu. Jedną z takich wad może być używanie wartościujących określeń i kategorycznych osądów pod adresem bohatera tekstu (Sobieskiego). „ Jan Sobieski był zdrajcą   i nic go nie może usprawiedliwić. Jego wina jest tym większa, że ani obrona Jasnej Góry, ani konfederacja tyszowiecka, ani powrót króla do kraju nie skłoniły go do odstąpienia Szwedów.”  Nie jest to czcze moralizatorstwo- autorzy znajdują fakty na poparcie swych osądów. Taki sposób pisania może jednak doprowadzić do utraty obiektywizmu.
                
Podsumowując książkę „Obalanie mitów i stereotypów” oceniam ją jako pozycję obowiązkową dla każdego czytelnika zainteresowanego historią swojego kraju. Autorzy nie ustrzegli się drobnych błędów (wynikłych raczej z charakteru książki, niż z braków warsztatowych), jednak należy pamiętać , że zadanie jakie sobie postawili było trudne.
Na rynku polskim niewiele jest książek traktujących historię w sposób rewizjonistyczny. Moim zdaniem , autorzy sprostali postawionemu przez siebie zadaniu.

 
Komentarze (1)
Mariusz Borowiak "W obronie Westerplatte" 2001
1 wtorek, 14 lipca 2009 19:05
Guidesailing
Brawo!
"Rewizjonizm historyczny" prowadzący do odsłonięcia mało znanych, niepopularnych faktów z naszej burzliwej historii, prowadził także zapewne i Dr Mariusza Borowiaka kiedy zdecydował się do przedstawienia prawdziwego oblicza dramatycznych wydarzeń z okresu obrony WST.
Obiektywna analiza materiału źródłowego dot. tego problemu badawczego przedstawia nam nieznane oblicza tego dramatu, jego zarówno heroicznego wymiaru jak i ludzkich słabości...
Polecam

Dodaj swój komentarz

BoldItalicUnderlineStrikethroughSubscriptSuperscriptEmailImageHyperlinkOrdered listUnordered listQuoteCodeHyperlink to the Article by its id
Imię:
Twój email:
Temat:
Komentarz:
  Tekst do weryfikacji. tylko małe litery bez spacji.
Weryfikacja tekstu:

 

Uwaga! Ta strona używa cookies i podobnych technologii.
 
Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie klikając tutaj.    
   
(brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to)

 

 

Naszą witrynę przegląda teraz 95 gości