Kartka z kalendarza

Dzisiaj jest: Poniedziałek
20 Listopada 2017
Imieniny obchodzą
Anatol, Edmund, Feliks, Jeron,
Oktawiusz, Sędzimir

Do końca roku zostało 42 dni.
Zodiak: Skorpion
Współpraca z nami

Projekty GSPP
Gdańskie Okienka Przedszkolne 

Słoneczne Okienka Przedszkolne 
Współpraca















 

Rowerowy Gdańsk

Szlak Turystyczny Czerwony "Nadmorskich Fortyfikacji Gdańska"

Email Drukuj PDF
Przedstawiamy pierwszą część cyklu poświęconego szlakowi "Nadmorskich Fortyfikacji Gdańska", wiodącego przez naszą Wyspę. Jego autorem jest Guidesailing, znany już naszym czytelnikom dzięki świetnemu opracowaniu na temat byłego cmentarza na Stogach.
 
Autor: Guidesailing

Najnowszy szlak pieszy Województwa Pomorskiego prowadzi przez tereny leśno – wydmowe, a dokładnie przez tzw. Wyspę Stogi. Na  mapach powstałych przed rokiem 1945 teren historycznie określany jest jako Inselmünde czyli Wyspy Ujścia.
Walorami krajoznawczymi szlaku są nie tylko wspaniałe widoki, ale i ciekawe stanowiska przyrodnicze, relikty dawnych fortyfikacji nadmorskich Gdańska oraz niezwykła historia tego terenu.

O potrzebie popularyzacji unikalnych walorów terenów leśno – wydmowych położonych pomiędzy dawnymi nadmorskimi osadami Wisłoujście, Stogi i Górki dyskutowano w PTTK już od kilkunastu lat. Pomorska Komisja Opieki nad Zabytkami PTTK dokumentowała zarówno historię tego obszaru, jak i wszelkie informacje związane z fortyfikacjami nadmorskimi. Przeprowadzano inwentaryzację w terenie i kwerendy w archiwach. Komisja organizowała także wycieczki na tym terenie i prowadziła kilka imprez turystycznych -  na orientację - z udziałem lokalnych szkół.

Wyznaczenie szlaku zamknęło „nadmorską lukę” pomiędzy szlakami Wyspy Sobieszewskiej, a międzynarodowym szlakiem rowerowym kończącym się na Westerplatte.
Posiadając uprawnienia Znakarza Szlaków Turystycznych PTTK, przebieg szlaku NFG oznakowałem roboczo w terenie jesienią 2005 roku.  Pomagał mi w tym syn Olaf, dla którego były to również praktyczne zajęcia znakarskie i inwentaryzacyjne w terenie.

Kolejnym krokiem było prowadzenie przez Gdański Oddział Regionalny PTTK długotrwałych procedur formalnych z udziałem administratorów i właścicieli terenów, przez które wytyczono szlak. Procedury i inwentaryzację szlaku zakończono wiosną 2008 roku. Skorygowano i wyznaczono wówczas już na stałe jego przebieg  wraz z umieszczeniem w terenie stosownych tablic informacyjnych.

Informacja o szlaku PTTK znajduje się na stronie PTTK Oddział Regionalny Gdańsk
Oto skrócony opis przebiegu czerwonego szlaku "Nadmorskich Fortyfikacji Gdańska", obejmujący część wschodnią od Górek do plaży Stogi.

Zaczynamy przy pętli autobusu ZKM 111 na Górkach Zachodnich. Górki Zachodnie to cześć dawnej osady rybackiej wzmiankowanej w dokumentach klasztoru cysterskiego w Oliwie pod nazwą "Villa Gorca" już w 1277 roku. Wieś  położona na przebiegu traktu  handlowego przez Mierzeję Wiślaną z Gdańska w stronę Półwyspu Sambijskiego, zagrożona była zasypaniem przez ruchome piaski wysokich przesuwanych wiatrem wydm, podobnych do tych, jakie oglądać można w Słowińskim Parku Narodowym.

Na żyznych osadach naniesionych przez Wisłę od średniowiecza rosły przeważnie lasy liściaste. Taki relikt dawnego drzewostanu można jeszcze zobaczyć w rezerwacie na Żuławach Malborskich w okolicy wsi Mątowy Wielkie.  O tym, jak duży zajmowały obszar w okolicach Stogów i Sobieszewa, może świadczyć fakt, że były one miejscem tradycyjnych polowań. Brał w nich raz udział nawet Jan III Sobieski . To właśnie od jego nazwiska wzięła się nazwa Sobieszewo. Po wycięciu lasów, zwłaszcza w pasie brzegu morskiego, po okresie ostrych zim "małej ery lodowcowej" wieku XVII oraz po pożarze lasów w 1734 rozpoczął sie dynamiczny proces zasypywania terenu przez ruchome piaski morskie.

Ruchome wydmy na kształt obecnych w okolicach Łeby zmieniłyby nieodwracalnie krajobraz i wyludniły teren gdyby nie..."piaskowe żytko". W 1768 r. Gdańskie Towarzystwo Przyrodnicze rozpisało konkurs na ratowanie Mierzei Gdańskiej. Wygrał go prof. Titius z Wittenbergi ze swoim trawiastym patentem botanicznym. Jego metodę dopiero w 1795 roku zaczął wdrażać "miejski inspektor plantacji" osiadły w Wisłoujściu, zięć tamtejszego pastora - Duńczyk Soren Bjorn. Po jego śmierci w 1819 r. zalesianie kontynuował botanik C. G. Krause. Zasługą Bjorna było także założenie parku na osuszonym grzęzawisku przy jeziorze "puszczańskim" (obecnie teren Pasanilu na Stogach ).  Nazwa "Pusty Staw" nie jest ani historyczna  (błędnie tłumaczona z "Heidesee" - Heide: pustkowie, puszcza ew. wrzos), ani sensowna - to zbiornik naturalny (dawne starorzecze Wisły), więc nie staw i na pewno nie pusty. Określenie Der Heid lub Heide odnosi się także do słowa „poganin”, zatem niewykluczone, iż prawidłowe historyczne określenie jeziora na podstawie nazw zbiornika umieszczanych na wielu mapach z przed 1945 roku (Gr. Heid (e) See) , to jezioro "Wielkie Pogańskie".

Powróćmy jednak na Górki Zachodnie.

Wieś po kataklizmie wodnym z nocy 31 stycznia na 1 lutego 1840 została podzielona na dwie części. Spiętrzona woda z krami lodowymi z wielkim hukiem i szumem kipieli zmyła do morza na nowym ujściu środek wsi wraz z  kilkunastoma zagrodami. Mieszkańcy, widząc wzrastający z godziny na godzinę poziom wody, uszli na okoliczne wzniesienia i z przerażeniem patrzyli na żywioł, który pochłonął w ciągu kilku godzin dorobek ich życia.

Wincenty Pol, odwiedzający te tereny w 1842 roku, opisał wydarzenie w swoim poemacie "Na groblach" i zaproponował nazwę nowego ramienia rzeki "Wisła Śmiała" („bo śmiało sobie poczynała”) co przyjęło sie w urzędowej kartografii lokalnej. Pobliska ulica  nazwana została Przełom.

Na rondzie obok dzisiejszego przystanku ZKM 111 znajduje się oznakowany pomnik przyrody (sosna), pamiętający chyba jeszcze katastroficzne powstanie Przełomu Wisły z roku 1840. Widać wyraźnie szerokie na kilkaset metrów wycięcie wymyte przez spiętrzone zatorem lodowym wody rzeki, w paśmie wysokich zalesionych wydm zarówno po stronie wschodniej brzegu tzw. Śmiałej Wisły (Ptasia Góra - na Wyspie Sobieszewskiej),  jak i strony zachodniej (Góra Źródlana - na Wyspie Stogi).

Obecnie to ramię Wisły ma batymetrię bardzo urozmaiconą. Przy samej ponad dwukilometrowej kamiennej opasce brzegu wschodniego, wykonanej w trakcie prac regulacyjnych koryta i brzegu w latach 1885-1895 roku, głębokości wahają sie od 1,5 metra przy brzegu zachodnim do 9,0 metrów głębokości.

Za rzeką rozciąga się rozległy widok na rezerwat ornitologiczny "Ptasi Raj".  Informacje na jego temat oraz mapka rezerwatu dostępne są w sieci.


Koniec części pierwszej.


 

Komentarze (2)
no spupcio
2 sobota, 02 stycznia 2010 19:13
spoko
supcio ale marne szanse. ;/
choć jakby tak latem dać ogłoszenia. ;]
a może małe zwiedzanie ?
1 środa, 30 grudnia 2009 16:18
Muniek
Tak czytałem na stronie waszych sprzymierzeńców wrzeszcz.info.pl że organizują oni piesze wycieczki. I wtedy pomyślałem że fajnie by było aby ten portal zorganizował jakieś wycieczki np właśnie tym szlakiem :) Bo jak widać mamy co oglądać na naszej wyspie ;) Co wy na to??

Dodaj swój komentarz

BoldItalicUnderlineStrikethroughSubscriptSuperscriptEmailImageHyperlinkOrdered listUnordered listQuoteCodeHyperlink to the Article by its id
Imię:
Twój email:
Temat:
Komentarz:
  Tekst do weryfikacji. tylko małe litery bez spacji.
Weryfikacja tekstu:

 

Uwaga! Ta strona używa cookies i podobnych technologii.
 
Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie klikając tutaj.    
   
(brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to)

 

 

Naszą witrynę przegląda teraz 117 gości